Umewahi kusikia mtu akisema kuwa mtoto wa kiume ni wa thamani zaidi kuliko mtoto wa kike? Au mwanamke akinyimwa nafasi ya kusoma, kufanya maamuzi au kutumia uwezo wake kwa sababu tu ni mwanamke?
Changamoto hizi zinaibua swali muhimu: Je, Mungu anampa mwanamume thamani kubwa kuliko mwanamke?
Mwanzo 5:1–2 inatupa msingi muhimu wa kujibu swali hili.
Mungu aliwaumba wote kwa sura yake
Mwanzo 5:1–2 inasema:
Siku ile Mungu alipoumba mtu, kwa sura ya Mungu alimfanya; mwanamume na mwanamke aliwaumba, akawabariki.
Aya hizi zinatukumbusha mambo matatu: Mungu ndiye Muumba wa mwanadamu, mwanamume na mwanamke wameumbwa kwa sura yake, na wote wamebarikiwa naye.
Hii inamaanisha kuwa jinsia si msingi wa kusema mtu mmoja ana thamani kubwa kuliko mwingine mbele za Mungu.
Mwanamke si mwanadamu wa kiwango cha chini kuliko mwanamume. Vivyo hivyo, mwanamume hastahili kudharauliwa kwa sababu tu ni mwanamume.
Mwanzo 1:27 inarudia fundisho hili. Hivyo, tunapozungumzia thamani ya mwanamume na mwanamke, tunapaswa kuanzia kwenye ukweli kwamba wote wameumbwa kwa sura ya Mungu.
Kwa nini bado tunadharauliana kwa sababu ya jinsia?
Licha ya ukweli huu, baadhi ya watu hukutana na ubaguzi katika familia na jamii.
Kwa mfano, mtoto wa kiume anaweza kupewa kipaumbele katika elimu kwa sababu tu ni mvulana, huku uwezo na ndoto za dada yake zikipuuzwa. Katika baadhi ya ndoa, mwanamke anaweza kunyimwa nafasi ya kutoa maoni yake au kukabiliwa na ukatili. Wanaume nao wanaweza kufundishwa kwamba kuonyesha hisia au kuomba msaada ni udhaifu.
Mitazamo hii inapaswa kuchunguzwa kwa sababu inaweza kuwanyima watu nafasi ya kukua, kutumia vipawa vyao na kuishi kwa heshima.
Je, tofauti za majukumu zinamaanisha tofauti za thamani?
Hapa ndipo tunapohitaji kutofautisha mambo mawili: thamani ya mtu na majukumu yake.
Wanaume na wanawake wanaweza kuwa na majukumu tofauti katika familia, kanisa au jamii. Lakini kutofautiana kwa majukumu hakumaanishi kwamba mmoja ana thamani kubwa kuliko mwingine.
Mwanzo 5:1–2 haitoi maelezo ya kila jukumu la mwanamume na mwanamke. Kwa hiyo, hatupaswi kutumia aya hizi pekee kuhitimisha kwamba kila tofauti ya majukumu imeondolewa, wala kuzitumia kudai kuwa mmoja ana thamani ndogo.
Tunachoweza kusema kwa uhakika kutokana na aya hizi ni kwamba wote wameumbwa kwa sura ya Mungu na wamebarikiwa naye.
Kwa hiyo, hakuna mtu anayepaswa kutumia jinsia yake kama sababu ya kumdhalilisha mwingine, kumdhulumu au kumfanya ajione hana thamani.
Tunawezaje kuishi kulingana na ukweli huu?
Katika familia: Wape watoto wa kike na wa kiume nafasi ya kupata elimu na kukuza vipawa vyao. Usipuuze ndoto za mtoto kwa sababu tu ya jinsia yake.
Katika ndoa: Sikilizaneni na kuheshimiana. Kutokubaliana hakumpi mtu ruhusa ya kumtukana, kumtisha au kumdhuru mwenzi wake.
Katika kazi na elimu: Tathmini watu kwa uwezo, uaminifu na utendaji wao badala ya kuwahukumu kwa jinsia yao.
Katika malezi: Wafundishe wavulana kwamba kuonyesha hisia na kuomba msaada si udhaifu. Wafundishe pia wasichana kutambua uwezo wao na kutokubali kudharauliwa.
Katika kanisa na jamii: Fundisha utu na heshima kwa vitendo. Ukatili unapojitokeza, usiufiche kwa kisingizio cha mila, jinsia au kulinda sifa ya familia. Mtu aliye katika hatari anahitaji usalama na msaada unaofaa.
Hatua hizi hazimaanishi kwamba changamoto zote zitatatuliwa mara moja. Zinatuonyesha namna tunavyoweza kuanza kubadili mitazamo na matendo yanayowadhuru wengine.
Hitimisho: Tuthamini kile Mungu alichokiumba
Mwanzo 5:1–2 inatukumbusha kwamba Mungu aliwaumba mwanamume na mwanamke kwa sura yake na kuwabariki wote.
Kwa hiyo, hatupaswi kupima thamani ya mtu kwa jinsia yake, kumpa mwingine nafasi kwa sababu tu ni wa kiume, au kumdharau mwingine kwa sababu ni wa kike.
Kumheshimu mwanadamu ni kutambua kwamba yeye pia ameumbwa kwa sura ya Mungu.
Anza na maisha yako: Je, unawapa watu heshima na nafasi ya kukua bila kuwahukumu kwa jinsia yao?
Ifahamu Kweli — Neno la Mungu ndiyo kweli.

