Ndiyo
kwa mujibu wa mafundisho ya Biblia, kubeti ni dhambi.
Ingawa maneno “kubeti” au “betting” hayajaandikwa moja kwa moja kwenye Biblia, maandiko yanaonyesha wazi kuwa Mungu hapendi tamaa ya fedha na njia za kupata mali bila kazi halali.
Kubeti huenda kinyume na kanuni za Mungu kuhusu kufanya kazi kwa uaminifu, kutumia vizuri karama/vipawa alivyotupa, na kuridhika na kile tulicho nacho. Pia inaweza kuharibu maisha ya mtu, familia, na mahusiano na wengine.
Kanuni 5 za Kibiblia Ambazo Kubeti Hukiuka
Ili kuelewa kwa nini kubeti ni dhambi mbele za Mungu, ni muhimu kuelewa kanuni tano za kibiblia ambazo kubeti huzivunja moja kwa moja:
1. Nia ya Moyo na Tamaa ya Utajiri wa Haraka
Kubeti si mchezo wa burudani tu. Lengo lake kuu ni kupata pesa nyingi kwa haraka bila kazi halali. Biblia inaonya kuhusu tamaa ya utajiri wa haraka. Inaonyesha kuwa tamaa hiyo inaweza kuwa mtego hatari wa kiroho.
1 Timotheo 6:9-10: “Lakini hao watakao kuwa na mali huanguka katika majaribu na mtego, na tamaa nyingi zisizo na maana, zenye kudhuru, ziwatowazo wanadamu katika uharibifu na upotevu. Maana shina la mabaya yote ni kupenda fedha…”
Mithali 13:11: “Mali iliyopatikana kwa haraka itapunguka; bali yeye akusanyaye kidogo kidogo ataongezewa.”
Mithali 28:20: “Mtu mwaminifu atakuwa na baraka tele; lakini afanyaye haraka kuwa tajiri hakosi kuwa na hatia.”
2. Kanuni ya Mungu kuhusu Kazi na Uzalishaji
Tangu uumbaji, Mungu alimweka mwanadamu afanye kazi ili apate riziki. (Mwanzo 3:19). Kazi ndiyo njia ya kupata mahitaji ya maisha. Kubeti inakiuka kufanya kazi. Kunajenga tabia ya kutegemea bahati. Badala ya juhudi, mtu anategemea bahati. Hii inapingana na mpango wa Mungu wa kazi na uzalishaji.
2 Wathesalonike 3:10: “Kwa kuwa hata wakati ule tulipokuwapo kwenu tulinawausia neno hili, kwamba ikiwa mtu hataki kufanya kazi, asile chakula chake.”
Waefeso 4:28: “Mwenye kuiba asiibe tena; bali afadhali afanye juhudi, akitenda kazi iliyo njema kwa mikono yake mwenyewe, apate kuwa na kitu cha kumgawia mhitaji.”
3. Uwakilishi Mwema wa Mali (Stewardship)
Dunia na vyote viijazavyo ni mali ya Bwana. Mali zote tulizonazo ni za mali ya Mungu. Sisi ni wasimamizi tu. (Zaburi 24:1). Mungu ametukabidhi mali na fedha ili tuzitumie kwa uaminifu. Tuzitumie kwa:
- Kuhudumia familia
- Kusaidia wahitaji
- Kujenga kazi ya Mungu
Kubeti si matumizi ya uaminifu ya mali. Inaweka fedha katika hatari ya kupotea haraka.
Mathayo 25:21: “Bwana wake akamwambia, Vema, mtumwa mwema na mwaminifu; ulikuwa mwaminifu kwa machache, nitakuweka juu ya mengi…”
Mithali 23:5: “Je! Utavifungulia macho yako kile ambacho si kitu? Maana hakika mali hujifanyia mabawa, kama tai aruaye mbinguni.”
4. Kukiuka Amri Kuu ya Upendo kwa Jiran
Mfumo mzima wa kubeti umesimama juu ya kanuni ya unyonyaji: “Ili wewe ushinde na upate faida, ni lazima maelfu ya watu wengine wapoteze pesa zao na waumie.” Huwezi kushinda betting bila kuchukua pesa za watu wengine waliopoteza. Hii inakinzana kabisa na tabia ya Kristo
Mathayo 22:39: “Na ya pili yafanana nayo, nayo ni hii, Mpende jirani yako kama nafsi yako.”
Wafilipi 2:4: “Kila mtu asiangalie mambo yake mwenyewe, bali kila mtu aangalie mambo ya wengine pia.”
5. Kupoteza Kujitawala na Kuingia Uraibu
Kubeti hutoa kemikali kwenye ubongo (dopamine) inayomfanya mtu kuwa mtumwa (addict). Mkristo hapaswi kutawaliwa na kitu chochote kile isipokuwa Roho Mtakatifu.
1 Wakorintho 6:12: “Vitu vyote ni halali kwangu, lakini si vitu vyote vifaavyo. Vitu vyote ni halali kwangu, lakini mimi sitatawaliwa na kitu chochote.”
Tofauti ya Kimsingi: Kuwekeza (Investment) dhidi ya Kubeti (Gambling)
Ili kuondoa utata kabisa, ni muhimu kutofautisha kati ya kuwekeza kihalali na kucheza kamari.
| Kipengele | Kuwekeza Halali (Investment) | Kubeti / Kamari (Betting) |
| Msingi wa Kipato | Uzalishaji wa bidhaa au huduma inayoongeza thamani katika jamii. | Mchezo wa kubahatisha usio na uzalishaji wowote wa kiuchumi. |
| Hatari (Risk) | Inadhibitiwa kwa kufanya utafiti, mikakati na usimamizi wa biashara. | Ni ya kubahatisha tu; hauna mamlaka na matokeo (100% chance). |
| Matokeo kwa Jirani | Pande zote mbili zinafaidika (Win-Win). Biashara inakua, ajira zinapatikana. | Upande mmoja unafaidika kwa maumivu ya mwingine (Win-Lose). |
| Mtazamo wa Kibiblia | Unahimizwa (Mithali 31, Mfano wa Talanta). | Unalaaniwa kwa sababu ya tamaa na utajiri wa haraka. |
Je, Kushinda Betting Kunamaanisha Mungu Amebariki?
Hapana.
Hili ni mtego mkubwa wa shetani. Kushinda pesa kupitia betting sio uthibitisho wa kibali au baraka za Mungu.
Biblia inaonyesha wazi kuwa shetani anaweza kutoa utajiri pia ili kuwateka watu (Mathayo 4:8-9). Fedha yoyote inayopatikana nje ya mfumo na kanuni za Mungu haina baraka; huja na laana, maumivu, na sikitiko la kiroho.
Mithali 10:22 Biblia inasema baraka ya Mungu huleta utajiri bila huzuni.
Madhara ya Kiroho na Kimaisha Yanayotokana na Kubeti
Ukiachana na athari za kiroho, kubeti kuna matokeo hasi yanayoonekana wazi katika jamii yetu ya Tanzania leo:
- Umaskini na Madeni: Watu huuza mali zao za thamani. Kama viwanja na pikipiki (bodaboda). Wengine hukopa fedha kutoka vikoba. Kisha hutumia pesa hizo kubeti. Mwisho huingia kwenye madeni makubwa. Madeni ambayo ni magumu kulipika.
- Kuvunjika kwa Familia: Pesa za matunzo hutumika kubeti. Ada za shule pia hupotea. Hata mitaji ya biashara huwekwa kwenye kamari. Hii husababisha migogoro ya kifamilia. Familia hugombana na kupoteza amani. Baadhi ya ndoa huvunjika na kuishia talaka.
- Msongo wa Mawazo na Mshtuko (Depression): Kupoteza pesa mfululizo huleta msongo mkubwa wa mawazo unaopelekea baadhi ya vijana kujiua. Soma zaidi kuhusu sababu zinazoweza kusababisha watu kujiua: KWA NINI WATU WANAJIUA?
- Kutengwa Kiroho: Mtu anayeendekeza kamari hupoteza hamu ya kusoma neno, kusali, na kuhudhuria ibada kwa sababu ya dhamiri kumhukumu.
Hatua 4 za Kuacha Kabisa Uraibu wa Kubeti
Ikiwa wewe au mtu wako wa karibu amenaswa kwenye mtego huu, kuna matumaini ya kufunguliwa. Fuata hatua hizi za kiutendaji sasa:
- Tubu na Umrudie Mungu: Ungama mbele za Mungu kwamba umeenda kinyume na kanuni zake za kazi na usimamizi wa mali. Muombe Mungu msamaha na neema ya kufunguliwa. (1 Yohana 1:9) Jifunze namna ya kutubu dhambi hapa: JINSI YA KUTUBU DHAMBI
- Futa Programu (Apps) Zote: Ondoa apps zote za betting kwenye simu yako na uzuie tovuti hizo (block) kupitia mipangilio ya simu yako.
- Kimbia Mazingira na Makundi: Epuka kukaa vijiweni au na marafiki ambao muda wote wanazungumzia “mikeka” na ubashiri.
- Tafuta Kazi au Biashara Halali: Anza kidogo kidogo kwa uaminifu. Mungu ameahidi kubariki kazi ya mikono yako, sio bahati ya mikeka yako (Kumbukumbu 28:12).
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara
1. Je, nikishinda kubeti na kutoa fungu la kumi au sadaka, Mungu anapokea?
Hapana.
Mungu hapokei sadaka inayotokana na njia isiyo sahihi. Sadaka haibadilishi chanzo cha pesa. Mungu anapenda uadilifu na haki. (Isaya 61:8). Hapokei kitu kilichopatikana kwa njia ya dhuluma au uovu. Mungu hawezi “kununuliwa” kwa pesa.
2. Je, kubeti kwa kiwango kidogo au kwa burudani ni dhambi?
Ndiyo.
Dhambi haipimwi kwa kiasi cha pesa. Tatizo liko kwenye kanuni yenyewe ya kubeti. Ni kutegemea bahati badala ya kazi. Ni tamaa ya kupata bila juhudi. Kiasi kidogo kinaweza kuwa mwanzo wa uraibu mkubwa baadaye.
3. Mbona kura ilitumika katika Biblia (kama kuchagua Mathiya)? Je, hiyo ni kamari?
Hapana.
Hii ni tofauti kabisa. Kura katika Biblia ilitumika kutafuta mapenzi ya Mungu. Haikuwa kwa ajili ya fedha. Hakukuwa na mshindi wala mshindwa wa kifedha. Hakuna mtu alipoteza mali ili mwingine apate faida. (Mithali 16:33).
Kubeti kunalenga pesa. Inaweka watu kwenye ushindani wa faida na hasara. Lengo lake si kumtafuta Mungu, bali kupata faida ya kifedha.
Hitimisho: Chagua Njia ya Uhakika ya Mungu
Kubeti ni njia ya hatari inayowaacha wengi katika hasara na madeni. Wanaonufaika zaidi ni makampuni ya kamari.
Mungu anakuita leo utoke katika njia hii. Mafanikio ya kweli ni ya kudumu na yenye amani. Yanapatikana kwa kazi ya uaminifu na nidhamu ya kifedha. Pia kwa kumtegemea Mungu.
Kama makala hii imekusaidia, washirikishe wengine. Inaweza kumsaidia mtu kutoka kwenye mtego huu.